वायवीय धारणा मुद्रा विधि वर्णन यद्भिन्नाञ्जनपुञ्जसन्निभमिदं धूम्रावभासं परं तत्त्वं सत्त्वमयं यकार सहितं यत्रेश्वरो देवता । प्राणां विनीय पञ्चघटिकांश्चित्तान्वितां धारयेत् ऐषा खे गमनं करोति यमिनां स्याद्वायवी धारणा ।। 77 ।। भावार्थ :- इस मुद्रा का वर्ण अन्य से थोड़ा अलग अर्थात् काजल के चूर्ण की तरह अर्थात् धुएँ के रंग जैसा होता है । …
आम्भसी धारणा मुद्रा विधि वर्णन शङ्खेन्दुप्रतिमञ्च कुन्दधवलं तत्त्वं किलालं शुभम् तत्पीयूषवकारबीजसहितं युक्तं सदा विष्णुना । प्राणांस्तत्र विनीय पञ्चघटिकांश्चित्तान्वितां धारयेत् ऐषादु: सहतापपापहरिणी स्यादाम्भसी धारणा ।। 72 ।। भावार्थ :- इसका वर्ण शंख है जो चन्द्रमा की भाँति सुन्दर है, इसका रंग कुन्द के फूल की तरह ही सफेद है जिसमें अमृत का निवास है …
पञ्चधारणा मुद्रा वर्णन कथिता शाम्भवी मुद्रा श्रृणुष्व पञ्चधारणाम् । धारणानि समासाद्य किं न सिद्धयति भूतले ।। 68 ।। अनेन नरदेहेन स्वर्गेषु गमनागमम् । मनोगतिर्भवेत्तस्य खेचरत्वं न चान्यथा ।। 69 ।। भावार्थ :- इस प्रकार पिछले श्लोक में शाम्भवी मुद्रा का वर्णन किया गया है । अब पञ्च धारणा मुद्रा के वर्णन को सुनो …
शाम्भवी मुद्रा विधि वर्णन नेत्राञ्जनं समालोक्य आत्मारामं निरीक्षयेत् । सा भवेच्छाम्भवी मुद्रा सर्वतन्त्रेषु गोपिता ।। 64 ।। भावार्थ :- दोनों नेत्रों से अपनी दोनों भौहों के बीच में देखते हुए मन द्वारा आत्म चिन्तन करने को शाम्भवी मुद्रा कहा गया है । सभी शास्त्रों में इस मुद्रा को गुप्त बताया गया है । …
तडागी मुद्रा विधि व फल वर्णन उदरं पश्चिमोत्तानं कृत्वा च तडागाकृतिम् । तडागी सा परामुद्रा जरामृत्युविनाशिनी ।। 61 ।। भावार्थ :- पश्चिमोत्तान आसन करके अपने उदर अर्थात् पेट को तालाब की आकृति के समान बना लेना तडागी मुद्रा कहलाती है । यह अति श्रेष्ठ मुद्रा बुढ़ापे ( वृद्धावस्था ) व मृत्यु का नाश …
